Skip to content

1. 质点系动能定理

表达式

ΔEk=Wext+Wint\Delta E_k = \sum W_{\text{ext}} + \sum W_{\text{int}}

  • Wext\sum W_{\text{ext}}:所有外力做功之和
  • Wint\sum W_{\text{int}}:所有内力做功之和

说明:内力做功之和一般不为零(区别于动量定理),可改变系统总动能。


2. 完全非弹性碰撞中的动能损失

系统:质量 MMmm,初速 v1v_1v2v_2(一维),相对速度 vrel=v1v2v_{\text{rel}} = v_1 - v_2。碰撞后粘为一体,共同速度 VV

2.1 共同速度(动量守恒)

Mv1+mv2=(M+m)VV=Mv1+mv2M+mM v_1 + m v_2 = (M+m)V \quad\Rightarrow\quad V = \frac{M v_1 + m v_2}{M+m}

2.2 动能损失(质点系动能定理 + 质心系)

质心速度 vc=Vv_c = V。质心系中两物体速度:

u1=v1vc=mM+mvrel,u2=v2vc=MM+mvrelu_1 = v_1 - v_c = \frac{m}{M+m}v_{\text{rel}}, \qquad u_2 = v_2 - v_c = -\frac{M}{M+m}v_{\text{rel}}

质心系总动能:

Ek,cm=12Mu12+12mu22=12MmM+mvrel2E_{k,\text{cm}} = \frac12 M u_1^2 + \frac12 m u_2^2 = \frac12 \frac{Mm}{M+m} v_{\text{rel}}^2

完全非弹性碰撞后相对速度为零,质心系动能全部损失。由质点系动能定理,损失的动能等于内力做的总功(负值):

ΔEk=Ek,cm=12MmM+mvrel2\Delta E_k = E_{k,\text{cm}} = \frac12 \cdot \frac{Mm}{M+m} \cdot v_{\text{rel}}^2

Wint=ΔEkW_{\text{int}} = -\Delta E_k


3. 约化质量

定义

μ=MmM+m\mu = \frac{Mm}{M+m}

性质

  • 1μ=1M+1m\frac{1}{\mu} = \frac{1}{M} + \frac{1}{m}μmin(M,m)\mu \le \min(M,m)
  • 相对运动动能 Erel=12μvrel2E_{\text{rel}} = \frac12 \mu v_{\text{rel}}^2

推导(两体相对运动)

r¨=r¨1r¨2=F12MF21m=F12(1M+1m)=F12μ\ddot{\vec{r}} = \ddot{\vec{r}}_1 - \ddot{\vec{r}}_2 = \frac{\vec{F}_{12}}{M} - \frac{\vec{F}_{21}}{m} = \vec{F}_{12}\left(\frac1M+\frac1m\right) = \frac{\vec{F}_{12}}{\mu}

μr¨=F12\Rightarrow \mu \ddot{\vec{r}} = \vec{F}_{12}

即相对运动等价于质量为 μ\mu 的质点在力 F12\vec{F}_{12} 下的运动。


4. 核心关系总结

概念表达式
动能损失(完全非弹性碰撞)ΔEk=12μvrel2\Delta E_k = \frac12 \mu v_{\text{rel}}^2
内力做功Wint=ΔEkW_{\text{int}} = -\Delta E_k
约化质量μ=MmM+m\mu = \dfrac{Mm}{M+m}